Một lãnh đạo Vụ Đối tác công – tư (Vụ PPP – Bộ GTVT) cho biết lý do chuyển đổi hình thức đầu tư xuất phát từ tình hình thực tế. Đặc biệt là trong bối cảnh dịch Covid-19 ảnh hưởng đối với nền kinh tế, việc thu xếp các nguồn vốn tín dụng gặp khó khăn, các ngân hàng thương mại đang thắt chặt tỉ lệ vốn ngắn hạn cho vay dài hạn nên tiến độ triển khai 8 dự án đường cao tốc Bắc – Nam sẽ bị ảnh hưởng nếu đầu tư theo hình thức PPP.

Trước mắt, Bộ GTVT nghiên cứu đề xuất chuyển đổi hình thức đầu tư của 3 dự án: đoạn Phan Thiết – Dầu Giây (dài 99 km), đoạn Mai Sơn – Quốc lộ 45 (63,4 km), đoạn Quốc lộ 45 – Nghi Sơn (Thanh Hóa; 43,2 km). Tổng mức đầu tư 3 dự án là 20.500 tỉ đồng. Theo phương án, nhà nước sẽ bỏ vốn để đầu tư xây dựng 3 dự án nói trên, khi hoàn thành sẽ tiến hành chuyển nhượng quyền khai thác để thu hồi vốn.

Nếu đề xuất nói trên được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, dự án Đầu tư xây dựng một số đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020 sẽ có 6/11 dự án được triển khai theo hình thức đầu tư công. Hiện 3 dự án được Bộ GTVT triển khai theo hình thức đầu tư công là Cao Bồ (Ninh Bình) – Mai Sơn (Thanh Hóa), Cam Lộ – La Sơn và cầu Mỹ Thuận 2 đều đã khởi công xây dựng.

Lãnh đạo Vụ PPP khẳng định nếu một số dự án được chuyển đổi sang đầu tư công, chắc chắn tiến độ sẽ được đẩy nhanh. “Thực hiện bằng PPP sẽ phải trải qua công đoạn đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư kéo dài khoảng 6 tháng. Trường hợp đấu thầu thành công, nhà đầu tư được ngân hàng cho vay vốn, sớm nhất cũng phải trong quý I/2021 mới có thể khởi công. Còn nếu thực hiện bằng đầu tư công, Bộ GTVT sẽ tiến hành ngay công tác đấu thầu lựa chọn nhà thầu để triển khai xây dựng và một số dự án cao tốc Bắc – Nam sẽ khởi công được ngay trong quý III/2020” – vị lãnh đạo Vụ PPP nêu rõ.

GS-TS Bùi Xuân Cậy, nguyên giảng viên Trường Đại học GTVT, đánh giá sự lựa chọn này của Thủ tướng Chính phủ có tính hợp lý cao. Trong trường hợp 3 dự án nói trên hoàn thành đúng kế hoạch vào cuối năm 2022, trên toàn tuyến cao tốc Bắc Nam có 2 đoạn cao tốc liền mạch từ Hà Nội đến Nghi Sơn dài hơn 200 km và từ Tiền Giang tới Nha Trang dài hơn 250 km.

Đồng tình với việc chuyển đổi hình thức đầu tư, PGS-TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), kiến nghị: “Chính phủ, Bộ GTVT cần tính toán, cân đối nguồn lực, ưu tiên các dự án cấp bách trong 8 dự án cao tốc Bắc – Nam để lựa chọn chuyển sang hình thức đầu tư công, từ đó tăng cường tính kết nối liên thông của các đoạn đang triển khai”.